File Photo: People enjoy a fun fair during the Eid al-Fitr festival in Istanbul, Turkey. EPA, SEDAT SUNA

Τελικά, που ανήκει η Τουρκία; Βασικά πρόκειται για πρόβλημα κοινής ιστορίας και γεωγραφίας

Του ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ

Πού ανήκει τελικά η Τουρκία; Στην Ευρώπη και την ευρωπαϊκή ιστορία ή ανήκει μόνο στην Aσία; Κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες η τουρκική διπλωματία επεστράτευσε την ακαδημαϊκή κοινότητα της χώρας προκειμένου να ενισχύσει την προσπάθειά της για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η τακτική ήταν συστηματική και απέβλεπε στο να ετοιμάσει στερεότυπες απαντήσεις σε ερωτήματα που, κατά τους Τούρκους, αποδεικνύουν ότι υπάρχει μια αντίφαση στην ευρωπαϊκή πολιτική.

  • Βασικός στόχος της τουρκικής διπλωματίας ήταν να δημιουργήσει, σε πολιτικό επίπεδο, ένα νέο πλαίσιο εντυπώσεων και στερεοτύπων για να αποδείξει ότι οι έννοιες της ευρωπαϊκής ιστορίας και γεωγραφίας, οι οποίες αφορούν την Τουρκία, δεν έχουν τον ρόλο που συνήθως τους αποδίδουν οι Ευρωπαίοι ιστορικοί. Έτσι για τους Τούρκους, οι ίδιες οι συζητήσεις που αφορούν τη σχέση του τουρκικού (ή του οθωμανικού) κόσμου με την Ευρώπη είναι πολύ πιο παλιές απ’ όσο νομίζετε· τόσο παλιές, που η μέχρι τώρα ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας και τα αποτελέσματά της να μην έχουν τη σημασία που τους αποδίδεται.

Για την τουρκική διπλωματία, η έννοια της γεωγραφίας της Ευρώπης είναι μια αυθαίρετη κατασκευή των δυτικοευρωπαίων γεωγράφων, που γεννιέται στα τέλη του 18ου αιώνα, όταν τίθεται ένα συμβατικό όριο για την Ευρώπη, ανατολικά των Ουραλίων. Για τους Έλληνες και τους Ρωμαίους η τομή μεταξύ Ευρώπης και Ασίας ήταν αδιανόητη· οικοδόμησαν τον πολιτισμό τους επί των δύο αυτών ηπείρων. Όσο για τις σημερινές ευρωπαϊκές χώρες, ούτε κι αυτές υπακούουν σε μια κοινή γεωγραφία ούτε ανήκουν σε μια κοινή οικογένεια, σύμφωνα πάντα με την τουρκική διπλωματία.

  • H οθωμανική αυτοκρατορία, πρόγονος του τουρκικού κράτους, εμφανίζεται στο ευρωπαϊκό προσκήνιο από τον 11ο αιώνα και σταδιακά αναδεικνύεται ο διάδοχος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Εγκαθίσταται στην Κωνσταντινούπολη, αναγνωρίζοντάς την ως το ισχυρότερό της σύμβολο· διεκδικώντας, μάλιστα, την κληρονομιά της, αφού καλεί την βυζαντινή κοινωνική ελίτ να καταλάβει υψηλές κρατικές θέσεις και αφού μετατρέπει την Αγιά Σοφιά σε τέμενος και τόπο ταφής πολλών σουλτάνων της.

O Μωάμεθ ο B΄ συμπεριφερόταν ως πρίγκιπας της Αναγέννησης, συγκεντρώνοντας γύρω του Έλληνες και Ιταλούς διανοουμένους. O Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, τον 16ο αιώνα, ζητεί από τον Μεγάλο Βεζίρη του, Έλληνα στην καταγωγή, να τον ενημερώνει για τα ευρωπαϊκά πράγματα. Παρήγγειλε μάλιστα στη Βενετία μια τιάρα με τέσσερα στέμματα, για να υπενθυμίζει, ως άλλος αυτοκράτορας των Ρωμαίων, ότι είναι ο Ευρωπαίος αντίπαλος του Καρόλου του E΄, αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

  • Εξαιρετικώς ενδιαφέρουσα είναι η προσπάθεια της τουρκικής πολιτιστικής διπλωματίας να παρουσιάσει την οθωμανική εξωτερική πολιτική ως ένα από τους κύριους συντελεστές της ευρωπαϊκής διπλωματικής σκακιέρας. Oι αυτοκρατορικές διαταγές, εκτός από τα οθωμανικά, εγράφοντο στα ελληνικά, τα ιταλικά και τα σλαβικά. Tα ανοίγματα προς την Ευρώπη έγιναν πιο συγκεκριμένα μέσω των διομολογήσεων, όταν οι Γάλλοι βασιλείς χρησιμοποιούν την οθωμανική δύναμη, παρά τις έντονες εκκλησιαστικές αντιρρήσεις, ως αντίβαρο στην αυστριακή πίεση. Λίγο νωρίτερα, το 1492, η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε επιδείξει μια μοναδική ευαισθησία, από όλες τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις, για τους καταδιωκόμενους Εβραίους της Iσπανίας.

Tα ανοίγματα, ωστόσο, σταμάτησαν όταν η αυτοκρατορία κερδίζεται από τη σουνιτική αυστηρότητα, τα τέλη του 16ου αιώνα. Έκτοτε, ακολούθησε μια αγκύλωση. H επιστημονική και η πνευματική επικοινωνία σταμάτησαν. Απαγορεύτηκε η τυπογραφία. Oι επιστημονικές ανακαλύψεις δεν πέρασαν. Ήταν, σύμφωνα με τα τουρκικά επιχειρήματα, τα χρόνια της στασιμότητας. Αργότερα, μετά το 1683, οι σουλτάνοι θα διαπιστώσουν την καθυστέρησή τους, θα στραφούν και πάλι στην Ευρώπη, τουλάχιστον για τον στρατιωτικό τους εκσυγχρονισμό, απ’ όπου θα διεισδύσει το γενικότερο, κίνημα της δυτικοποίησης μέσα στην αυτοκρατορία.

H Δύση θα θαυμάζεται, αλλά και θα αντιμετωπίζεται με δυσπιστία, όταν οι ελίτ των μεταρρυθμίσεων αισθάνονται ότι λεηλατούνται από τη δυτική επιθετικότητα.

Θα συντελεστούν, ωστόσο, σημαντικές μεταρρυθμίσεις εν ονόματι της δυτικοποίησης, τις οποίες και θα συνεχίσει το κεμαλικό κράτος κατά τον 20ό αιώνα, με τις ίδιες σταθερές βλέψεις προς τη Δύση, ακόμη και όταν εγκαθιστά τη νέα πρωτεύουσά του στην καρδιά της Ανατολίας.

  • Προσφάτως ακόμη, το 1963, η Τουρκία, μαζί με την Ελλάδα τότε, ήταν υποψήφια μετά από αίτησή της στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα. Δεν ετέθη, όμως ποτέ, το θέμα αν ανήκει στην Ευρώπη. Oι αντιρρήσεις που ακούστηκαν αφορούσαν την οικονομική της κατάσταση και τη μεταναστευτική της απειλή. H εσωτερική της κατάσταση όμως, αποτελούσε ένα σταθερό εμπόδιο στην ευρωπαϊκή της ένταξη.

Mε άλλα λόγια, η τουρκική διπλωματία προσπάθησε να παρουσιάσει ότι η υποψηφιότητα δεν είναι ακριβώς θέμα κοινής ιστορίας ή γεωγραφίας αλλά παραπέμπει σ’ ένα ενδο-ευρωπαϊκό πρόβλημα που με τη σειρά του προκαλεί το δίλημμα της ένταξης ή όχι της Τουρκίας.

Όσον αφορά την ίδια την Τουρκία, η τουρκική διπλωματία υπήρξε εξαιρετικώς κατηγορηματική, ότι δηλαδή η χώρα είναι έτοιμη να αφομοιώσει τις επιβαλλόμενες μεταρρυθμίσεις, περισσότερο από όσο το έκανε με τις ατελείς προσπάθειες του 19ου και του 20ού αιώνα. Δεν πρόκειται απλώς για μια στροφή των ελίτ που δύσκολα θα την ακολουθήσουν οι μάζες.

Επομένως, η τουρκική διπλωματία καταλήγει συμπερασματικώς στο επιχείρημα ότι σε κάθε περίπτωση, το τουρκικό ζήτημα στην ΕΕ δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως ένα νέο πρόβλημα, αλλά ως ένα παλιό το οποίο χαρακτηρίζουν μόνο παλινωδίες.

  • Τα σχόλια που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν απαραίτητα τους συγγραφείς. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της. 

Τα βασανιστήρια στην Τουρκία είναι στην ημερησία διάταξη: Αλλά οι γιατροί δεν βλέπουν…

1 Comment on "Τελικά, που ανήκει η Τουρκία; Βασικά πρόκειται για πρόβλημα κοινής ιστορίας και γεωγραφίας"

  1. Παυλος | June 7, 2019 at 1:53 PM | Reply

    Το θεμα το πως οριζουμε τον ορο διαδοχη ειναι σημαντικο. Δεν υπαρχει αυτοματηδιαδοχη οταν αυτη αποριπτεται απο τον κατακτητη.
    Το οθωμανικο κρατος, ταλαντευτηκε λιγο μετα την κατακτηση αλλα ακυρωσε νωρις το θεμα διαδοχης της Ρωμαικης (‘Βυζαντινης’) αυτοκρατοριας, θετοντας θεμα Ασιατικης εκδικισης και αντικαταστασης.

    Δεν υπαρχει ‘Οθωμανικη διαδοχη’, θεσμικα, ουτε πολιτισμικα, παρα το οτι διατηρηθηκαν καποιες δομες (πχ πατριαρχειο) οι οποιες εξυπηρετουσαν την οθωμανικη διοικηση.

    Αυτην την κατασταση προσπαθησε πρωτοι να προωθησει καποιοι λογιοι πχ,Σε μία επιστολή προς τον Μωάμεθ Β΄ του 1466, ο Τραπεζούντιος γράφει: “Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι είσαι αυτοδικαίως αυτοκράτωρ των Ρωμαίων…Αλλά αυτός ο οποίος είναι αυτοκράτωρ των Ρωμαίων είναι επίσης και αυτοκράτωρ όλης της γης” ο αλλα εν τελει ο Μωαμεθ ΙΙ παρα το οτι αρχικα ελαβε τον τιτλο του Καισαρα(ο οποιος ειναι κατωτερος του Αυτοκρατορα και ποτε δεν ελαβε ο ιδιος αυτοκρατορικο τιτλο) ο ιδιος ο Μωαμεθ απεκλεισε την διαδοχη==> στην Ιστορια του Μιχαήλ Κριτοβούλου, βιβλίο IV, 11, 5, ο Μωαμεθ Β δήλωσε ότι ειναι εκδικιτης της Ασιας και των Ασιανων*.(το τι εκανε ανεπισημα στη ζωη του δεν γνωριζουμε [διοτι γραφονται διαφορα περι της σχεσεως του με χριστιανισμο] και ουτε θεσμικα ενδιαφερει, παρα μονο ιστορικα. Διοτι θεσμικα την αρνηθηκε. Και παρα ταυτα φτανουμε τον 19 ο αιωνα, καποιοι να προσπαθουν να επαναφερουν θεμα κοινου κρατους με τους Τουρκους, οπως Γεώργιος Τυπάλδος-Ιακωβάτος (1813-1882), ενω αναφερονται και σχετικες προτασεις του Ελευθέριου Βενιζέλου, ενω σημερα καποιοι σαν τον Δημήτρης Κιτσίκη αναφερονται, προσπερνοντας τις γεννοκτονιες και την αρνηση του Οθωμανικου καθεστωτος στη διαδοχη, επιμενοντας σε κατι ανυποστατο. https://el.wikipedia.org/wiki/Ελληνοτουρκισμός
    Συγκλιση μεταξυ Ελληνων και Τουρκων μπορει να γινει μονο υπο προυποθεσεις ηττας των Τουρκων. Αλλα δεν εχει σχεση με δηθεν οθωμανικη διαδοχη του Ρωμαικου-‘Βυζαντινου’κρατους.Ακομη και η αντιοθωμανική επανάσταση του 1416 με διακυρηγμενο το πρώτο κοινό καθεστώς ισότητας μεταξύ Τούρκων και Ρωμαίων / Ρωμαίων / Ελλήνων, που προσπαθησε να γινει καταστραφηκε απο το οθωμανικο κρατος το οποιο εκεινη την περιοδο σημειωτεων ηταν εξαιρετικα αδυναμο (1416) Για ποια διαδοχη ομιλουμε οταν δεν υπηρξε αποδοχη. https://historum.com/threads/islamization-of-asia-minor-anatolia-and-the-anti-ottoman-revolution-of-1416.58509/
    Μονο με μεγαλη ηττα του τουρκικου κρατους που θα ισοδυναμει με παραδοση, και πιθανα κατοπιν και μετα απο εμφυλιο τουρκικο πολεμο θα μπορουσε να γινει κατι τετοιο, σε μια διαδοχη, η οποια δεν υπηρξε θεσμικα ποτε διοτι οι οθωμανοι την απερρριψαν.

    Βεβαιως κρατησαν τον τιτλο της κατακτησης, επισης διατηρησαν το πατριαρχειο και καποιους υπαλληλους στο οθωμανικο συστημα ειτε αντεγραψαν θεσμους. Αλλα την ιδια την διαδοχη την αρνηθηκαν οι ιδιοι που κυβερνουσαν. Σημερα διαφοροι αυτο προσπαθουν να το ξεχασουν/καταργησουν, δηλαδη οτι η μη αποδοχη συνεχειας εχει νομικη ισχυ.

    Ο Μωαμεθ Β ήταν μορφωμένος, αλλά επιλέγοντας την «ηθική δικαιολογία» του εκδικιτη της Ασιας «παγιδευει ο ιδιος» «τα κρατικά του δικαιώματα» εφοσον τα θετει «ως εκδίκηση της Ασίας». Αντίθετα, ο πατέρας του Μουράτ, όταν επιτέθηκε στη Θεσσαλονίκη που ειχε δοθει στους Βενετους απο τους Βυζαντινους , καθώς οι Ρωμαίοι / Βυζαντινοί /Ελληνες δεν είχαν τα μέσα για να τον υπερασπιστούν, ο Μουράτ είπε στους Βενετούς πρεσβευτές: . Εάν οι Ρωμαίοι / Ρωμαίοι ήταν οι κυριαρχούντες της πόλης, τότε είχαν οποιονδήποτε λόγο να με κατηγορούν ως αδικουντα. Αλλά πῶς εσεῖς, οι Λατίνοι που προέρχεστε από την Ιταλία διεισδύετε στις περιοχές μας; Φυγετε, ή αλλιώς θα έρθω εκεί και θα με δείτε σύντομα … ». Μιχαήλ Δούκας – ΙΣΤΟΡΙΑ, XXIX, 4.

    Γι ‘αυτό και αναφερόμαστε στους Βενετούς πρεσβευτές, μαθαίνουμε ότι οι Οθωμανοί δεν είναι οι εκδικητές της Ασίας [ακυρώντας την «ηθική» δικαιολογία του Μωαμεθ Β ) και ότι οι Ρωμαίοι / Βυζαντινοί έχουν το δικαίωμα να υπερασπίσουν τις πόλεις και την περιουσία τους, και αν οι Οθομανοι πανε να κατακτήσουν οιονδήποτε από αυτούς είναι αδικητες και όχι εκδικητές, όπως ισχυρίζεται αργότερα ο Μωαμεθ Β , και πως οι Λατίνοι της Ιταλίας δεν είχαν καμμια δικαιολογία να βρισκονται στις ρωμαϊκές / βυζαντινές περιοχες, δεν υπαρχει ουτε συνδεση με Τροια και Λατινους και Λατινικα δικαιωματα(ομως και ο Μουρατ δεχεταο πως το Ρωμαικο Βυζ κρατος ειναι κρατος των Ελληνων και δεν εχουν καμμια θεση οι Λατινοι)
    Στην ιστορία του Μιχαήλ Κριτοβούλου, βιβλίο IV, 11, 5, ο Μωαμεθ Β δήλωσε ότι ειναι εκδικιτης της Ασιας και των Ασιανων, εκδικουμενος τους Έλληνες για την κατάληψη της Τροίας, επειδή αυτοί κατέκτησαν την Τροία, ήταν «Έλληνες και Μακεδόνες και οι Θεσσαλοί και οι Πελοποννήσιοι … ” και οτι τους τιμωρει για την συμπεριφορα που εδειξαν τοτε ”…αλλα και κατοπιν….” (υπονοει την κατακτηση του Μ. Αλεξανδρου)Το Ρωμαικο/βυζαντινο κρατος) που κατελυσε ειναι το κρατος των Ελληνων «Έλληνες και Μακεδόνες και οι Θεσσαλοί και οι Πελοποννήσιοι … ‘ τους οποιους τιμωρει.
    Αναφέρει επίσης ότι αφού είδαν τους τάφους των αρχαίων ελληνικών ήρωων, ο Αχιλλέας, ο Αίαξ και άλλοι, τους επαίνεσαν και τους ωραιοποίησαν, για τη φήμη τους και τα έργα τους και γι ‘αυτό ήταν αρκετά τυχεροί που είχαν τον μεγαλοποιητή Όμηρο. (ο ιδιος ομως ειναι εναντιος σε αυτους)
    Ο Μωαμεθ Β χρειάζεται μια παγκόσμια αναγνώριση για τις κατακτήσεις του, πηγαίνει στην Τροία όπως ο Αλέξανδρος ο μεγάλος έκανε και χρειάζεται ένα ηθικό αίτιο που θα δικαιολογεί την κατάκτηση του. Αναπτύσσει λοιπόν την εκδίκηση της ΑΣΙΑ στην Ευρώπη.
    Αλλά το κάνει «ακυρώνοντας» τη αυτοκύρηξη του ως Καίσαρα του Ρουμ(ο οποιος τιτλος ειναι υποδυεστερος του αυτοκρατορα και το Ρουμ υποννοει εδαφη/περιοχη και οχι κρατος), παγιδευμένος στις φιλοδοξίες του ως ο εκδικητής της Ασίας. , καθώς συνδέει την Τροία με την Ασία (οχι με τη Ρωμη και το Ρωμαικο/βυζαντινο κρατος).

    Πρεπει να σημειωθει οτι επισημα οι Μαμελουκοι σουλτανοι της Αιγυπτου αναγνωριζουν το ‘βυζαντινο’κρατος ως συνεχεια του Μ.Αλεξανδρου και οτι αυτη τη θεση και οι Οθωμανοι και αλλοι αναγνωριζουν.
    Αλλα και απο το γραμμα του αυτοκρατορα Βατατζη προς τον Παπα ‘…στο δικό μας γένος των Ελλήνων βασιλεύει η σοφία…. μαζί με την σοφία που βασιλεύει σε μας, κληροδοτήθηκε στο δικό μας γένος η κοσμική αυτή βασιλεία από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο…Διότι ποιος απ’ όλους αγνοεί ότι η κληρονομιά της διαδοχής του μεταβιβάστηκε στο δικό μας γένος και εμείς είμαστε οι κληρονόμοι και διάδοχοί του;…ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΠΑΥΣΟΥΜΕ ΝΑ ΜΑΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΝΑ ΠΟΛΕΜΟΥΜΕ ΑΥΤΟΥΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΥΝ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΘΑ ΑΔΙΚΟΥΣΑΜΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΘΕΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΘΕΙΑ ΚΑΙ ΙΕΡΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΑ, ΑΝ ΔΕΝ ΑΓΩΝΙΖΟΜΑΣΤΕ ΜΕ ΟΛΗ ΜΑΣ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΓΙ’ ΑΥΤΑ…”—->εδω βλεπουμε ξεκαθαρα τους ορους διαδοχης και συνεχειας, και συγκρινουμε με ποιον τροπο προσπαθουν ηδη απο την οθωμανικη κατακτηση καποιοι να ορισουν διαφορετικα την διαδοχη.
    Η διαδοχη (ακομη και με μοντερνους ορους) γινεται μετα απο αποδοχη (του κατακτητη). Οταν δεν υπαρχει αποδοχη δεν υπαρχει διαδοχή.

    Και το σημαντικο ειναι οτι διατηρησαμε στους ελευθερους θυλακες της Μανης αλλα και οπουδηποτε αλλου, οσο μικροι και να ηταν στα βουνα και σε περιοχες που δεν μπορουσαν αν πανε οι Οθωμανοι, το ρωμαικο δικαιο και την εξαβιβλο του Αρμενοπουλου, το οποιο ξαναετεθη σε ισχυ κατα τη διαρκεια αλλα και μετα της Ελλ. επαναστασης 1821.

    Και την απαντηση στη διαδοχη κατασταση δινει επισης ο Κολοκοτρωνης Μίαν φοράν, όταν επήραμεν το Ναύπλιον, ήλθε ο Άμιλτων να με ιδή. Μου είπε ότι: “Πρέπει οι Έλληνες να ζητήσουν συμβιβασμόν και η Αγγλία να μεσιτεύση”. Εγώ του αποκρίθηκα ότι: “Αυτό δεν γίνεται ποτέ, ελευθερία ή θάνατος. Εμείς, καπετάν Άμιλτων, ποτέ συμβιβασμόν δεν εκάμαμεν με τον Τούρκο. Άλλους έκοψε, άλλους εσκλάβωσε με το σπαθί και άλλοι, καθώς εμείς, εζούσαμεν ελεύθεροι από γενεά εις γενεά. Ο βασιλεύς μας εσκοτώθη, καμμία συνθήκη δεν έκαμε. Η φρουρά του είχε παντοτινόν πόλεμον με τους Τούρκους και δύο φρούρια ήταν πάντοτε ανυπότακτα”. Με είπε: “Ποία είναι η βασιλική φρουρά του, ποία είναι τα φρούρια;”. “Η φρουρά του βασιλέως μας είναι οι λεγόμενοι κλέφτες, τα φρούρια η Μάνη και το Σούλι και τα βουνά”. Έτσι δεν με ομίλησε πλέον.

    ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ “ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΣΥΜΒΑΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΥΛΗΣ”

    Δεν υπαρχει Οθωμανικη διαδοχη κατασταση, διοτι δεν υπαρχει αποδοχη απο τους Οθωμανους, ενω υπαρχει συνεχεια και στη παραδοση και στην εφαρμογη του Ρωμαικου δικαιου στους ελευθερους θυλακες των Ρωμιων-Ελληνων και στη συνεχεια των θυλακων στο Ελλ. κρατος.

    ————–

Leave a comment

Your email address will not be published.


*