ΚΟΣΜΟΣ
26/11/2025 | 17:00
Middle East Forum: Ο Ερντογάν αρνείται να αποσύρει το σύστημα S-400 και την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο – Γιατί οι ΗΠΑ θα έπρεπε να επιβάλουν κυρώσεις στην Τουρκία
Η Τουρκία πρέπει να είναι πρώτη στη λίστα των χωρών που θα στοχοποιηθούν από τις νέες αμερικανικές κυρώσεις επισημαίνεται σε άρθρο γνώμης του Robert Ellis στο Middle East Forum, με τίτλο Impose Sanctions on Turkey.
Και αυτό γιατί:
- παραμένει στενά οικονομικά συνδεδεμένη με τη Ρωσία,
- αγνοεί επανειλημμένα τις αμερικανικές πιέσεις,
- λειτουργεί ως κρίσιμος ενδιάμεσος για ρωσικό αέριο και πετρέλαιο,
- διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400,
- απομακρύνεται σταθερά από τη Δύση προς αυταρχικές και αντιδυτικές δομές.
Ειδικότερα, το άρθρο υποστηρίζει ότι, μετά την απόφαση του προέδρου Τραμπ να εγκρίνει ένα διακομματικό νομοσχέδιο για κυρώσεις σε εμπορικούς εταίρους της Ρωσίας, η Τουρκία αποτελεί τον πιο προφανή στόχο. Παρά τη στενή προσωπική σχέση που είχε ο Τραμπ, όπως και ο Πούτιν, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε στη συνάντησή τους τον Σεπτέμβριο του 2025 να σταματήσει η Τουρκία να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο, όσο η Ρωσία συνεχίζει «αυτήν την επέλαση» εναντίον της Ουκρανίας. Ο Ερντογάν αγνόησε το αίτημα.
- Η Τουρκία δεν θεωρείται πλέον αξιόπιστος σύμμαχος, όπως ήταν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, παρότι εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ το 1952. Όταν το AKP ανέλαβε την εξουσία το 2002, εμφανίστηκε ως δυτικό, μεταρρυθμιστικό και φιλελεύθερο κόμμα, αφήνοντας την ΕΕ και τις ΗΠΑ να πιστέψουν ότι η Τουρκία κινείται σταθερά προς την Ευρώπη.
Στην πραγματικότητα, ο Ερντογάν είχε στόχο την εξουδετέρωση του στρατού και των κοσμικών δυνάμεων, κάτι που πέτυχε μέσα από τις δίκες-παρωδίες της περιόδου 2008–2013. Μετά την καταστολή των διαδηλώσεων στο Γκεζί το 2013 και την εκκαθάριση μετά το πραξικόπημα του 2016 —κυρίως σε βάρος του δικτύου του Φετουλάχ Γκιουλέν— ο Ερντογάν έμεινε ο απόλυτος κυρίαρχος της τουρκικής πολιτικής σκηνής.
Σήμερα -σύμφωνα με το άρθρο- επιδιώκει να εξουδετερώσει και την επίσημη αντιπολίτευση, το κοσμικό CHP, με επίκεντρο τον δημοφιλή δήμαρχο Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου. Ο Ιμάμογλου συνελήφθη τον Μάρτιο του 2025 με κατασκευασμένες κατηγορίες, αντιμετωπίζοντας μια δικογραφία 3.700 σελίδων και ποινή που φτάνει τα 2.352 χρόνια.
Ο ίδιος ο Ερντογάν, όταν ήταν δήμαρχος, είχε δηλώσει πως «η δημοκρατία δεν είναι ο στόχος, αλλά το όχημα», κάτι που αντανακλά τη σημερινή πολιτική του: εφόσον αποκτήσει την απαραίτητη κοινοβουλευτική στήριξη, σκοπεύει να ανατρέψει τον κοσμικό χαρακτήρα του Συντάγματος και να παραμείνει πρόεδρος εφ’ όρου ζωής.
- Παράλληλα, η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει απομακρυνθεί σημαντικά από τη Δύση. Η Άγκυρα δηλώνει ότι δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένη να επιλέξει μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας.
Η Τουρκία συνεχίζει τυπικά να επιδιώκει πλήρη ένταξη στην ΕΕ, αλλά ταυτόχρονα έχει υποβάλει αίτηση ένταξης στους BRICS και ενδιαφέρεται για συμμετοχή στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, τον οποίο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων έχει χαρακτηρίσει «rogue NATO».
Η εξάρτηση της Τουρκίας από τη Ρωσία είναι βαθιά, κυρίως στον ενεργειακό τομέα. Η χώρα είναι ο δεύτερος σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Ρωσίας και ο τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικού πετρελαίου, το οποίο διυλίζει και επανεξάγει σε άλλες χώρες. Το 40% του φυσικού αερίου της προέρχεται από τη Ρωσία, ενώ ο Ερντογάν είχε αποδεχθεί το σχέδιο του Πούτιν για τη μετατροπή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκό κόμβο εξαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου —ένα σχέδιο που τελικά μπλόκαραν οι ΗΠΑ. Επιπλέον, η Ρωσία κατασκευάζει και χρηματοδοτεί τον πρώτο τουρκικό πυρηνικό σταθμό, ενώ πρόσφατα το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης εμπόδισε μεταφορά 2 δισ. δολαρίων από τη Ρωσία προς την Τουρκία, λόγω υπόνοιας για ξέπλυμα χρήματος.
Κεντρικό σημείο της τουρκορωσικής συνεργασίας παραμένει η αγορά του ρωσικού συστήματος S-400 το 2019. Η κίνηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεων CAATSA και τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Παρ’ όλα αυτά, η τουρκική κυβέρνηση αρνείται να απομακρύνει τους S-400, ενώ ο Ερντογάν επιχειρεί να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον Τραμπ, ελπίζοντας σε επανένταξη στο πρόγραμμα.
Τέλος, η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε κορυφαίο προορισμό για Ρώσους τουρίστες, παρ’ ότι —όπως αναφέρει το άρθρο— οι Τούρκοι τους αντιπαθούν έντονα. Με βάση όλα αυτά, ο συγγραφέας τονίζει ότι η Άγκυρα είναι ίσως ο πιο χαρακτηριστικός και κατάλληλος στόχος για τις νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά των εμπορικών εταίρων της Ρωσίας.
